|
1723-1790 yılları arasında yaşamış
olan İskoç iktisatçı ve düşünür. Temel eserleri The Theory of Moral
Sentiments [Ahlâki Duygular Teorisi] ve An Inquiry into the Nature
and Causes of the Wealth of Nations [Ulusların Zenginliğinin Doğası
ve Sebepleri Üzerine Bir Soruşturma.]
İskoç Aydınlanması ve iktisadi
liberalizmin en önde gelen isimlerinden biri olan Smith, daha ziyade
eklektik bir karakter taşıyan ahlâk görüşünde, bir erdem ahlâkı
geliştirmiştir. Erdemin neden meydana geldiği’ ve erdemi hangi
psikolojik
ilkelere göre tanıdığımız’ soruları üzerinde odaklaşan ahlâk
görüşünde, Smith bu soruları Aristoteles ve Stoacılar’ın
görüşlerinden olduğu kadar, Hutcheson gibi yararcı düşünürlerin
görüşlerinden de faydalanarak yanıtlamaya
çalışmıştır. O iktisat görüşünde ise, her türlü
zenginliğin kaynağının emek olduğunu savunmuş,
modern toplumlarda zenginliğinin artışının en önemli nedeninin bir
yandan iş bölümü, diğer yandan da emeğinin veriminin artmasını
sağlayan sermaye birikimi olduğunu söylemiştir
Adam
Smith, bireyin ve toplumun iyiliği arasında nedensellik kurduğu
Ulusların Zenginliği kitabında şöyle yazıyordu: "(Her birey)
kendi çıkarı peşinde koşarken, sıklıkla, katkıda bulunmaya
niyetleneceğinden çok daha etkin olarak topluma katkıda bulunur."
Buna
göre, herkesin bencil olduğu bir toplumda da uyum, bilinçli bir
müdahale olmasa da, kendiliğinden oluşacaktır. Bu kendiliğindenliği
sağlayan görünmez el, piyasa ilişkileridir
|