Batı dünyasının yetiştirdiği en büyük filozoflardan biri olan Kant, felsefesi ile kendisinden sonraki pek çok filozof için bir çıkış noktası, bir tartışma zemini olmuştur. Kant felsefesi, felsefe tarihi içinde başlıbaşına bir akımın, bir dönemin oluşmasına neden olmuştur.

Kant çok varlıklı olmayan bir ailenin oğludur. Dini ağırlıklı olmakla birlikte kilisenin katılığından uzak olan bir okulda eğitim gördükten sonra Königsberg Üniversitesine girdi. Üniversitedeki Felsefe ve Doğa Bilimleri eğitiminden sonra özel öğretmenliğe başladı. Kısa süre sonra da mezun olduğu Üniversitede ders verme hakkını kazanınca rahat çalışmak için gerekli bir yer sahibi oldu. Bu sırada Evrenin oluşumunu açıkladığı bir kitap yazdı.

Bu teorisi ve aynı sıralarda Kant'dan habersiz olarak benzer bir teori geliştirmiş olan Laplace'ın çalışması ile birlikte ünlü Kant-Laplace teorisi ortaya çıktı. Daha sonra bir tez ile Metafizik ve Mantık Ordinariüs'ü oldu. Bu tez ile kendi felsefesinin sinyallerini vermiş ancak yine de buraya kadar Leibniz felsefesi çevresindedir. Bundan sonra Kant onbir yıl boyunca çok titiz bir çalışma dönemi geçirmiş, kendi felsefesini olgunlaştırmış ve pek birşey yayınlamamıştır. Sonunda yeni bir felsefe çığırı açacak olan ve felsefesini temellendirdiği eserini yayınlamış. Bundan başka iki önemli eseri daha bulunan Kant'ın irili ufaklı pek çok yazısı bulunmasına rağmen bu üç eseri felsefesinin temelini oluşturur.

Kant çalışmasında "transcendental" yöntem adını verdiği bir yöntemi kullanır. Bu yöntem ile bilgiyi kendisi ve aklın sınırları içinde araştırır. Kant yargıları sınıflandırmıştır.

1. Analitik yargılar; Bir kavramı, cismi sadece açıklayan onda var olanı bildiren yargılardır.
2. Sentetik yargılar; Bize yeni birşeyler bildiren, kavramlarımızı başka kavramlarla birleştirmemizi sağlayan yargılardır.

Bunlardan başka yine iki sınıf yargı vardır.
1. A priori yargılar; Zorunlu, tümel geçerliliği olan ve deneylerle değişmeyen yargılardır.
2. A posteriori yargılar; Deneyler ile değişebilecek sallantılı ve güvenilmez yargılardır.

Kant bu sınıflandırmayı yaptıktan sonra hem sentetik hem de a priori olan yargılara ulaşmaya çalışmış ve çalışmasının sistemini bu yönde kurmuştur. Bu tür yargılar tanımlarından da anlaşılacağı üzere hem bilgimizi genişleten hem de deneyler ile değişmeyecek tümel geçer yargılardır. Bu tür yargılar matematik ve fizik gibi konularda bolca bulunabilir. Örneğin; Doğru, iki nokta arasında en kısa yoldur. Bu yargı deney ile değişmeyeceğine göre a priori ve iki nokta arasında en kısa yol olması "doğru" kavramının kendisinden çıkartılamayacağına, yeni bir şey söylendiğine göre sentetik bir yargıdır. Peki bu tür yargılar metafizik konularda da bulunabilir mi?

İşte Kant'ın bulmak istediği de budur. Metafizikte böyle yargılara ulaşmak demek metafiziğin bir bilim olabilmesi demektir, bilimsel bir yöntemi olması demektir, yoksa metafizik bir bilim olmaktan çıkar ve imkansızlaşır.

Kant'a kadar olan felsefede hep, cisimler üstüne kurulan bilginin, tasarımların cisimlerden edinildiği fikri hakimdi. Ancak Kant bu düşünceyi tersine çevirmiştir. Ona göre cisimler üstüne bir bilgi oluşabilmesi için deney ile oluşan a posteriori görüler ile deneyden bağımsız a priori kavramların birlşmesi gerekir. Yani deney ile bir bilgi oluşabilmesi için a priori olan kavramların deneye şekil vermesi onu biçimlendirmesi, bir form kazandırması gerekir. Eğer bu a priori kavramlar olmasaydı deney kavranamazdı. Aynı şekilde bir görü ile birleşmemiş kavramların da içleri boştur ve anlamsızdır.

Kant bu durumu şöyle özetlemiş; Görüsüz kavramlar boş, kavramsız görüler kördür. Böylece bilgi, cisimlerden ayrı olan Kant'ın kategoriler dediği a priori bir temel üzerine kurulmuş oluyor. Bu kategorilerden başka bir de doğa yasalarını tespit eden yargılar vardır. Bu yargılar sayesinde doğadaki cisimler arasındaki bağlantılar oluşturulur. Doğa cisimler ile aralarındaki bağlantılardan, yasaladan ibarettir.

Metafiziğin konusu ise idelerdir. İdeler, cisimler dünyasında bir karşılıkları olmayan salt akıl kavramları, metafizik objelerdir. Kant 'a göre akıl doğal yapısı gereği metafizik ideleri araştırmaya yatkındır. Ancak deneyin dışında çıkan akıl zorunlu olarak çelişmelere düşer. İşte bu nedenle Kant eğer metafizik ile uğraşılacaksa bunun bilimsel bir yöntemle yapılmasını doğru bulur.

Kant ahlak konusunda da a priori bilgiyi, tümel geçerliliği olan bir ahlakı arar. Ona göre doğa insanı bir ereğe göre yaratmıştır. Bu erek olsa olsa iyi istençtir. Çünkü insanın aklı vardır ve akıl insana cisimlerin üzerinde ayrı bir değer kazandırır ve ona ereğe bağlı bir ödev duygusu verir. İşte bu ödev duygusundan koşulsuz olarak çıkan eylemler iyi dir. Bunun yanında insan doğanın bir parçasıdır yani dağal eğilimleri vardır. Bu durumda insanın, eylemlerini gerçekleştirirken ödevi ve doğal eğilimleri arasında bir çatışma veya uyuşma olabilir, ancak bir uyuşma olması eylemi iyi yapmaz. Eylemi iyi yapan ikinci özellik ise eyleme sebep olan ilkedir. Eylem bir nesneye yönelmiş olabilir ama onu iyi yapan bu eyleme başlatan ilkedir.

Kant ahlak konusunda bu tür yasaları aramıştır. Ona göre iki tür ahlak yasası vardır.
Birinci tür yasalar bir koşula bağlıdır. Örneğin; Şöyle olmasını istiyorsan şöyle yap, gibi. Ancak bu tür yasalar tümel geçer özelliği taşımaz ve herkes için bağlayıcı olamaz.
İkinci tür yasalar ise kesin ve mutlak olarak emreder. Bu tür yasalar a priori olmayan deney dünyasındaki bir sonuç için veya içgüdüler İçin söylenemez çünkü zorunlu, tümel geçer ve koşulsuz olmak zorundadır. Bu tür yasanın birinci formülü "Genel bir yasa olmasını isteyebileceğin bir ilkeye göre eyle" 'dir. Bu formülle bu tür yasaların ne oldukları belli olmaz ancak bir çerçevesi çizilmiş olur. İkinci formül "İnsanlığı, kendinde ve başkalarında, hiçbir zaman bir araç olarak değil, hep bir erek olarak görecek gibi eyle" dir. Üçüncüsü "Özerklik (Autonomie) idesine göre eyle" dir. Burada aklın kendisini gerçekleştirebilmesi için özgür olması gerektiği ortaya çıkıyor ve akıl kendi yasasını kendisi koyabilirse özgür olur. Böylece Kant, insanın doğa yasaları dışında kendi yasalarına da bağlı olduğu sonucuna varıyor. Özgürlükde böylece mümkün olabiliyor.

Ona göre esteteik konusundada bir a priori vardır. Yani zevkler tartışılmaz değildir. Kant bunu dört önerme ile savunur.
1."Beğeni, bir obje üzerine, hiçbir karşılık gözetmeden hoşlanma ve hoşlanmama ile yargı verme yetisidir. Böyle bir hoşlanmanın konusuna da güzel deriz." Buradaki önemli nokta, hiçbir karşılık gözetmeme halidir. Estetik beğeni bir yargı vermedir ve hiçbir edimsel yanı yoktur. Böylece güzel, iyi ve yararlı olandan ayrılmış oluyor. Çünkü yararlı veya iyi olan bir şeye sahip olmak isteriz. Oysa güzel'in eylem ile bir ilgisi yoktur.
2. "Güzel, kavramsız bir şekilde, genel olarak hoşa giden şeydir." Güzel'i güzel yapan kavramsız olmasıdır. Eğer bir portre karşısında ben bu kişiyi tanıyorum gibi bir yargı verirsek bu esteteik bir yargı olmaz. Hoşa gitme de geneldir, çünkü burada bir a priori vardır. Böylece estetik yargı bilgiden, güzel'de doğrudan ayrılmış oluyor.
3. "Güzellik, objede bir ereğin bulunduğu tasarımı olmaksızın bir objenin ereğe uygun olmasının formudur." Burada anlatılmak istenilen objeyi güzel yapanın, obje oluşturulurken gözetilen erek değil onu algılayan bakımından ereğe uygun olma durumudur.
4. "Güzel, kavramsız olan zorunlu bir hoşlanmanın konusu diye bilinen şeydir." Böylece beğeni yargıları zorunlu oluyor.

Kant, siyaset felsefesinde cumhuriyet olarak betimlediği bir siyasi kurumu savunan güçlü bir tez oluşturmuştur. Günümüzde demokrasinin bir türü bu modele çok yaklaşmıştır. Cumhuriyet doğal devleti bir devlet içinde son erdirir, ama devletler arasında değil.