|
Yahudi kökenli Fransız
sosyolog, Modern Sosyolojinin kurucularından sayılmaktadır.
15 Nisan 1858 yılında
Epinal-Loren'de dünyaya geldi. Felsefe öğretmenliği yaptı. 1885 de
Almanya'da bulundu Fransa'ya dönüşte yayımladığı makaleler ilgi
topladı. 1887 Bordeaux Üniversitesi'nde ders vermeye başladı. 1902
de Sorbonne Edebiyat Fakültesi'nde çalışmalarını sürdürdü. 1906 da
Buisson'un ölümü üzerine Sorbonne Eğitimbilim Profesörlüğüne
getirildi.
Durkheim toplumbilimi
kendi olgularını kendi ön dayanaklarıyla işleyen bir bilim durumuna
getirdi. Auguste Comte'un fiziği, Herbert Spencer'in biyolojiyi
örnek alıp inceledikleri toplumsal olaylar ona göre yalnız kendi
türünden olaylarla açıklanabilir, "toplumsal olay" bireye bağlı ve
bireyle başlayıp biten bir süreç değildir. Toplumsal olay bireyi
aşkındır, birey ona katılır. Her birey için toplumsal olaya katılmak
kaçınılmaz bir zorunluktur. Çünkü toplumsal olaylar; genel zorunlu
bireyi ve bireyler arası ilişkileri belirleyen din, ekonomi, hukuk,
ahlâk, siyaset, bilim ve sanat türünden olaylardır. Durkheim bireyi
bireyselliği toplum içinde tümüyle eritmez. İnsanın kendine özgü
bireyliğini ve topluma özgü toplumsallığını saptar. İnsan genel
doğruları hazırca, tartışıp araştırmadan toplumdan alır. Bu
doğrular: bireyin, kendisi, başkaları, insanlar arası ilişkiler,
doğa, evren olguları üzerine yargılarına temel dayanak olur. Toplum
bir başka yanıyla da insana ilişkin her kurumun temeli olup doğal
bir bileşimdir. Kurumlar örneğin din ve Tanrı anlayışı da topluma
bağlıdır ve onunla birlikte gelişip evrimleşir.
Durkheim bilgi anlayışında
toplumun görüşünü örnek alır. Bilgide en genel kavramlar tek tek
şeylerin tümünden bağımsız olmayıp tersine onlara uygulanabilen,
topluma ilişkin kavramlar olduklarından en geçerli kavramlardır.
Bunların mutlak, öncesiz sonrasızca doğru ve kesin kavramlar
oldukları da söylenemez. Bilginin temel taşları olan genel kavramlar
toplumla birlikte zaman ve uzam bağlamında değişip gelişen
kavramlardır.
Din sosyolojisi ile ciddi
olarak ilgilenen Durkheim'in eserlerinin bir kısmı Türkçe'ye
çevrilmiştir. Comte'un takipçisidir. Cemiyeti, Tanrı yerine
koymuştur. Burada kasıt inançlı bir kimse davranışlarda bulunurken
Tanrı'sını nasıl gözetirse 'birey'inde davranışlarda bulunurken
toplumu(cemiyeti) aynı şekilde gözettiğidir.
15 Kasım 1917'de Paris'te
ölmüştür.
|
