|
Aristotelesçiliği ve Yeni Platonculuğu Endülüs'e taşıyan İbn Bâcce
(1095-1138), idarî görevlerinin yanısıra hekimlik de yapmış ve
botanik, astronomi ve müzik ile ilgilenmiştir. Aristotelesçidir;
Batlamyus'un eksantrik ve episikl düzeneklerini eleştirmiş ve
Aristoteles fiziği ile uyum içinde olan yeni bir kuram arayışına
girmiştir.
İbn
Bâcce de, diğer Müslüman filozoflar gibi, İlahî Hakikat'a ulaşmak
ister ve ona göre, bunun yolu, sezgiden değil akıldan geçer.
Doğum
tarihi tam olarak bilinmeyen İbn Bacce'nin Endülüs'teki Saragossa (Saragosta)
kentinde doğduğu bilinmektedir. Asıl adı Ebû Bekr Muhammed b. es-Saig`dir.
1138 yılında Fas'ta vefat etmiştir. Batıda Avempace olarak tanınır.
Hayatının ilk dönemlerine dair pek bir bilgi yoktur fakat sonraki
dönemlerde yazdığı eserler sayesinde düşüncesi ve bilimsel
araştırmaları bilinmektedir.
Akılcı (rasyonalist) bir filozof olan İbn Bacce, Meşşailik takımının
önemli ismi Farâbî'den fazlasıyla etkilenmiştir. Felsefe dışında
astronomi, matematik ve musikî ile ilgilenmiştir. Bunların dışında
tıpta döneminin uzmanlarından olmuştur. Metafizik ve felsefedeki
çeşitli düşünceleri nedeniyle gelenekçi dini otoriteler tarafından
dinsizlikle suçlanmıştır.
Düşüncesi
Diğer
filozoflarla karşılaştırıldığında kendi düşüncesini anlatan pek az
eser kaleme almıştır. Kaleme aldığı eserlerin çoğunluğu kendinden
önceki Batılı ve Doğulu filozofların sistemlerine şerhdir. Özellikle
Aristo'nun felsefi sistemine dair şerh niteliğinde birçok eseri
vardır.
İbn
Bacce düşüncesinde varlıkları sayılar olarak nitelemiştir. Sayılar
da ikiye ayrılır: buut (boyut) sahibi olanlar ve buut sahibi
olmayanlar. İbn Bacce düşüncesinde hareketler de ikiye ayrılır:
canlıların belirli olaylarla alakalı belirli hareketleri (insanın
yürümesi gibi) ve mutlak hareketler (yıldızların dönüşü gibi). İbn
Bacce'ye göre mutlak hareketler ezelidir ve ikiye ayrılırlar;
dairevi olanlar ve düz olanlar.
İbn
Bacce'nin Tanrı düşüncesi tasavvufi bir görüştür. Ayrıca ilahi
bilgiye akıl ile ulaşabileceğini savunarak Gazzali düşüncesine karşı
çıkmıştır. İbn Bacce'ye göre ilim elde etmenin tek aracı akıldır.
Deney ile elde edilen bilginin, ilmin bir değeri yoktur. Bunlardan
da anlaşılabileceği gibi filozof akla büyük önem verir ve felsefesi
fazlasıyla akılcı bir karaktere sahiptir.
İbn
Bacce'nin akılcı düşüncesi kendisinden sonra gelen iki büyük
Endülüs'lü filozofu, İbn Tufeyl ve İbn Rüşd'ü, büyük oranda
etkilemiştir.
Siyasi Felsefesi
 İbn
Bacce siyasi felsefe ile de ilgilenmiş, siyasi felsefeye sisteminde
yer vermiştir. Siyasi düşüncesindeki ütopya bir seçkinler
topluluğudur. Ütopik toplumunda her fert sağlıklı bir yaşam sürmekte
etrafındakilere güçlü sevgi bağlarıyla bağlanmıştır. Bu noktadan
yola çıkarak İbn Bacce düşündüğü bu toplumda hekimlere ve hakimlere
ihtiyaç olmayacağını belirtmiştir.
Başlıca Eserleri
*
Risâlet'ül-Veda
*
Kitab İttisal'el-Akl bi'l-İnsan
*
Kitab'un-Nefs
*
Kitab Tedbir'ül-Mütevahhid
*
Kelâm fi'l-Gayet'el-İnsaniyye
*
Kelâm fi'l-Burhan
*
Kelâm fi'l-ism ve'l-Müsemma |
